استاندارد و اصول لوله کشی برق ساختمان

در تمامی کشور های دنیا، ساختمان سازی باید طبق اصول استاندارد و تعریف شده انجام شود تا در تمامی مراحل ساخت به چالش های مختلف دچار نشوید. یکی از این موارد ، روش و اصول لوله کشی برق ساختمان است که اگر به درستی انجام نشود قطعا مهندسان ناظر از آن ایراد گرفته و حتی ممکن است باعث ایجاد خسارات بسیار زیادی در آینده شود.

بنابراین ما در آسمان سمنان سعی کردیم تا بهترین روش لوله کشی برق ساختمان را معرفی کنیم تا شما میزان چالش و خسارات را به حداقل برسانید. با ما همراه باشید.

لوله کشی برق ساختمان چیست؟

لوله کشی برق ساختمان یک فرایند بسیار تخصصی و اصولی است که در آن از انواع لوله های برق برای عبور مطمئن سیم و کابل های برق استفاده خواهد شد. این لوله ها باعث خواهند شد تا برق رسانی ساختمان در برابر خطرات و اسیب های فیزیکی، رطوبتی و خطرات احتمالی در آینده ایمن باقی بماند و امنیت ساختمان را تضمین کند.

از لوله کشی های برق ساختمان در تمامی پروژه های مسکونی، تجاری، ادرای و صنعتی استفاده شده و جزو ابتدایی ترین بخش اجرای تاسیساتی برق محسوب می‌شود.

استاندارد ملی و جهانی لوله کشی برق ساختمان کدام است؟

این استاندارد ها شامل تعدادی قوانین و ضوابط فنی است که برای طراحی، اجرا و امنیت سیستم های برق رسانی ساختمان ها استفاده می‌شوند. برخی از این استاندارد ها به تفکیک جهانی و ملی عبارت اند از:

استاندارد های جهانی

استاندارد های جهانی که در حال حاضر در سراسر دنیا در حال اجرا است شامل موارد زیر می‌باشد:

IEC 60364: این استاندارد با نام استاندارد بین المللی کمیسیون الکترونیکی بین‌المللی IEC شناخته می‌شود، اصول کلی طراحی و ایمنی سیستم های برقی ساختمان ها را مشخص خواهد کرد.

NEC (NFPA 70): این استاندارد در واقع یک کد ملی برق برای کشور آمریکاست که مخفف National Electrical Code می‌باشد و در بسیاری از کشور ها به عنوان یک مرجع ایمنی برق استفاده می‌شود.

BS 7671: این استاندارد برای کشور بریتانیا است که برای نصب سیم کشی برق استفاده می‌شود و به IET Wiring Regulations معروف است.

در حال حاضر این موارد مهم ترین استاندارد های برق کشی برق ساختمان در سراسر جهان هستند که بسیاری از کشور ها از آن پیروی میکنند.

استاندارد های ملی ایران

در حال حاضر سه استاندارد مهم برای انجام اصول برق کشی ساختمان های ایران استفاده می‌شود:

مقررات ملی ساختمان مبحث 13: این استاندارد شامل دستورالعمل ها و الزامات فنی مرتبط با طراحی و اجرای تاسیسات برقی ساختمان های مسکونی، اداری و تجاری می‌باشد.

استاندارد ملی ISIRI 607: این استاندارد در واقع معادل سازی شده استاندارد IEC جهان است که برای تاسیسات الکتریکی استفاده می‌شود.

استاندارد ISIRI 20480: این استاندارد ملی در زمینه محافظت های مکانیکی سیم ها و کابل های ساختمان در برابر صدمات فیزیکی می‌باشد که برای انتخاب و نصب لوله های برق استفاده میشود.

فایل PDF استاندارد ملی تجهیزات برقی و الکتریکی

انواع روش های لوله کشی برق ساختمان کدامند؟

برای اینکه لوله کشی برق ساختمان به بهترین شکل ممکن انجام شود، معمولا از سه روش استفاده می‌کنند:

لوله کشی برق از کف

این روش جزو رایج ترین روش های لوله کشی برق ساختمان است که با ایجاد دسترسی آسان و مصرف بهینه و کمتر لوله های برق، در صرفه جویی هزینه های اولیه برق کشی کمک زیادی به شما خواهد کرد ولی مشکلی که در آن وجود دارد این است که به دلیل کار شدن لوله ها در داخل کف، دائما در معرض آسیب، رطوبت و فشار زیادی است و همچنین تعمیر آن نیز دشوار خواهد بود.

لوله کشی برق از سقف

این روش لوله گذاری برق نسبت به کف، مقاوم تر و ایمن تر است. زیراکه در برابر آسیب مقاوم تر بوده و دسترسی راحت تری برای تعمیر خواهد داشت ولی مصرف لوله و هزینه اجرای آن بالاتر خواهد بود.

لوله کشی برق از دیوار

در حال حاضر بهترین روش لوله کشی برق ساختمان، روش دیواری است. در این روش لوله های برق در داخل دیوار ها قرار داده می‌شوند و می‌توانند یک تعادل مناسب بین مصرف لوله و ایمنی ساختمان ایجاد کند. تنها ایراد این لوله کشی برق بالا بودن هزینه های تعمیر و تغییر مسیر لوله ها می‌باشد.

نکته: در حال حاضر تمامی روش های لوله گذاری و لوله کشی برق ساختمان به صورت توکار انجام می‌شوند و شما به هیچ عنوان نمی‌توانید سیستم برق رسانی ساختمان را به صورت روکار انجام دهید.

لوله کشی از سقف و کف یه تفاوت هایی با هم دارند؟

همانطور که گفته شد، لوله کشی برق از کف طبقات معمولا هزینه کمتری دارد ولی مسیر کوتاه تری را برای سیم کشی فراهم میکند ولی ایرادی که دارد این است که دائما در معرض رطوبت و اسیب های فیزیکی مانند فشار و … بوده و تعمیر آن هم دشوار تر می‌باشد.

حالا در مقابل، لوله کشی از سقف، نسبت به دیوار، ایمن تر بوده و لوله ها احتمال آسیب کمتری دارند. دسترسی برای تعمیر آنها راحت تر است ولی باید این نکته را در نظر بگیرید که مصرف لوله و هزینه اجرا به مراتب بیشتر از لوله کشی برق کف خواهد بود.

نتیجه اینکه لوله کشی سقفی به دلیل ایمنی بالاتر و دوام بیشتر نسبت به روش دیواری، کاربرد بیشتر و بهتری دارد.

در پارکینگ طبقاتی چگونه لوله کشی برق انجام میدهند؟

ممکن است این موضوع برای شما سوال شده باشد که در داخل پارکینگ های طبقاتی چگونه لوله کشی برق را انجام می‌دهند؟ در جواب این سوال باید بگوییم که بستگی به طراحی نقشه سیستم برق کشی آن ساختمان دارد ولی اکثرا برای پارکینگ های طبقاتی از لوله های برق گالوانیزه و یا سینی های کابل استفاده استفاده می‌شود.

این لوله های برق و سینی کابل ها به صورت روکار و روی سقف انجام می‌شود تا در صورت بروز هرگونه مشکل، بتوان در سریع ترین زمان ممکن آن را بطرف کرد. در پروژه های بسیار بزرگ مانند ایران مال، از سینی کابل و در پروژه های کوچک تر مانند کوروش مال و مجتمع های تجاری و تفریحی از لوله های برق گالوانیزه استفاده می‌شود.

تمامی این مسیر های سیم و کابل باید با دقت و بر اساس استاندارد های لوله کشی برق ساختمان انجام شود تا از خوردگی، لرزش و خطرات احتمالی در آینده جلوگیری شود.

ایا لوله کشی در سقف تیرچه بلوک قابل انجام است؟

بله البته! لوله کشی برق در سقف تیرچه بلوک یکی از رایج ترین روش ها در ساختمان های اسکلت بتنی است. این لوله گذاری معمولا در فضای خالی بین تیرچه ها انجام شده و با رعایت استاندارد های ملی و استفاده از لوله های برق پلی اتیلن، ایمنی و دوام ساختمان تامین خواهد شد. در این روش تعمیر و تغییراتی که ممکن است در آینده اعمال شود، نسبت به روش های دیگر بسیار آسان تر است.

مراحل لوله کشی برق ساختمان

تمامی استاندارد های ملی و جهانی لوله گذاری های برق ساختمان طبق یک مراحلی قابل انجام هستند و باید به ترتیب و با ظرافت زیادی انجام شود. این مراحل عبارت اند از:

1. طراحی نقشه برق ساختمان

در ابتدا باید مسیر دقیق و کلی سیستم برق ساختمان روی نقشه مشخص شود. این مسیر دقیقا محل قرارگیری کلید ها، پریز ها، چراغ ها، جعبه تقسیم، تابلو های برق و سایر تجهیزات برقی ساختمان را مشخص میکنند. همچنین با طراحی نقشه برق براحتی می‌توانید مشخص شوید که هر مدار از کجا شروع شده و به کدام قسمت ها خواهد رفت.

این نقشه باید به گونه ای طراحی شود که مسیر لوله ها تاحد ممکن کوتاه، منظم و قابل اجرا بوده و مدار های مختلف نیز به درستی از همدیگر تفکیک شوند.

2. مشخص کردن مسیر عبور لوله های برق

زمانی که نقشه برق کشی آماده شد، حال نوبت به مشخص کردن مسیر عبور لوله های برق روی دیوار، سقف یا کف می‌رسد. این مسیر ها باید با توجه به نقشه ای که طراحی کرده ایم و همچنین شرایط ساختمان انتخاب شوند. در اجرای توکار، مسیر لوله ها به صورت افقی یا عمودی و منظم اجرا خواهند شد. به هیچ عنوان نباید از مسیر های مورب و بی نظم استفاده شود و تا حد امکان باید از این موضوع جلوگیری شود.

نکته: در این مرحله باید محل قوطی کلید، پریز و جعبه های تقسیم از قبل مشخص شده باشد.

3. شیارز زنی و کنده کاری (دیوار، سقف یا کف)

حالا که مسیر های لوله برق مشخص شد، باید قسمت هایی از دیوار، سقف یا کف واحد که قرار است لوله در آن قرار بگیرد، به اندازه مناسب و استاندارد شیار داده شوند. عمق این شیار ها باید حتما متناسب با قطر لوله باشد تا کمترین فشار و آسیب به مرور زمان وارد شود.

نکته: در این مرحله نباید به قسمت های مهم ساختمان مانند تیر ها، ستون ها و سایر بخش های دیگر بدون تایید متخصص آسیبی وارد شود.

4. برش کاری و خم کاری لوله ها بر اساس مسیر های نقشه برق

در این مرحله باید لوله های برق را با توجه به شیار های ایجاد شده، اندازه گیری و برش داده شده و خم لوله ها دقیقا متناسب با زاویه ها خم شوند. البته اگر زاویه تغییر مسیر لوله 90 درجه باشد، معمولا از زانویی مخصوص استفاده می‌شود و فقط زمانی اقدام به لوله های برق خواهد شد که مسیر لوله زاویه تغییر مسیر کمتری داشته باشد.

نکته: خم شدن لوله ها باید به شکلی باشد که مسیر داخلی لوله تا حد امکان روان باقی بماند تا در زمان عبور سیم و کابل ها از داخل آن مشکلی بوجود نیاید. نکته دیگری که وجود دارد این است که نباید لوله برق در اثر خم کاری له و یا شکسته شود.

5. نصب جعبه تقسیم ها، قوطی کلید و پریز ها

حالا که تمامی برشکاری ها و خم ها انجام شد، نوبت به مشخص کردن محل جعبه های تقسیم، قوطی کلید و پریز ها می‌رسد تا نصب آنها انجام شود. قوطی کلید ها باید در محل و ارتفاع استاندارد مشخص شده روی نقشه، به صورت تراز نصب شوند. باید در نظر داشته باشید که جعبه تقسیم نیز در محل مناسب نصب شود تا اتصال و تقسیم مدار های برق به شکل منظم صورت گرفته و در صورت نیاز، امکان دسترسی و تعمیر آن نیز وجود داشته باشد.

6. قرار دادن لوله های برق داخل شیار ها و نصب اتصالات

زمانی که تمامی لوله ها برش و خم خورد، باید داخل شیار ها قرار گرفته و به قوطی کلید ها، جعبه های تقسیم و سایر مسیر ها متصل شوند. لوله ها باید به خوبی در شیار های ثابت شوند تا زمانی که میخواهید شیار ها را پر کنید و یا سیم و کابل را از داخل لوله عبور دهید، جابجا نشوند. حتما به این نکته توجه داشته باشید که مسیر لوله ها نباید دچار گرفتگی شوند.

7. عبور کابل ها از درون لوله ها

بعد از تکمیل و اطمینان از سلام بودن مسیر لوله ها، سیم و کابل های مورد نیاز هر مدار از داخل لوله باید عبور داده شوند. برای اینکار از فنر سیم کشی توسط برقکار استفاده میشود. سیم ها باید بر اساس نقشه برق ساختمان و همچنین مدار مربوط به خودشان انتخاب و داخل مسیر لوله قرار بگیرند. در نظر داشته باشید که نباید سیم ها بیش از ظرفیت لوله داخل آن قرار داده شوند تا در هنگام عبور، عایق آنها آسیب ببیند.

8. تست نهایی مسیر لوله کشی و کابل کشی

این مرحله یکی مهم ترین بخش لوله کشی برق ساختمان است. شما باید قبل از پوشاندن شیار ها، تمامی مسیر ها را بررسی کنید. باید مطمئن شوید که لوله ها گرفتگی یا شکستگی نداشته، اتصالات محکم باشند و سیم و کابل ها در مسیر صحیح قرار گرفته باشند. یکی دیگر از تست هایی که باید انجام دهید این است که مدار های برق از نظر پیوستگی و اتصال صحیح بررسی شده و آزمایش های الکتریکی لازم مانند عایقی و … توسط فرد متخصص انجام شود.

نکته: این مرحله بسیار مهم است! زیراکه بعد از پوشاندن شیار ها، اصلاح خطا ها بسیار دشوار خواهد بود.

9. پر کردن شیار ها با ملات یا گج

حال که تمامی تست ها انجام شد، باید شیار هایی که در دیوار، سقف یا کف ایجاد شده اند را با ملات مانند گچ مطابق استاندارد ساختمان پر کنید. البته باید قبل از اینکار مطمئن شوید که لوله ها در جای خود ثابت باشند. در هنگام پر کردن شیار ها حتما مراقب باشید که مواد پرکننده آسیبی به لوله ها وارد نکند. سطح خود شیار هم در پایان کار باید کاملا هم سطح با دیوار، کف یا سقف باشد.

10. نصب کلید و پریز ها و راه اندازی نهایی

آخرین مرحله از لوله کشی برق ساختمان نیز مربوط به مصب کلید و پریز ها و در نهایت راه اندازی نهایی است. در این مرحله تمامی تجهیزات برقی نصب خواهند شد. تمامی سیم ها طبق مدار مربوطه به ترمینال های تجهیزات متصل شده و بعد از بررسی تابلو برق و مدار های مختلف، سیستم برق ساختمان راه اندازی میشوند. در آخر هم عملکرد کلید ها، پریز ها، چراغ ها و تجهیزات حفاظتی بررسی شده تا از صحیح و ایمن بودن سیستم برق رسانی اطمینان حاصل شود.

انواع لوله های برق جهت سیم‌کشی برق ساختمان

برای انجام امور لوله کشی برق ساختمان، از لوله های مخصوص زیادی استفاده می‌شود که شما باید بر اساس کاربرد آنها جهت پروژه خود، بین آنها انتخاب کنید:

• لوله برق پلی آمید
• لوله برق پلی اتیلن 
• لوله برق خم گرم 
• لوله برق خم سرد 
• لوله خرطومی برق پلی آمید 
• لوله خرطومی برق نسوز PVC
• لوله خرطومی برق فلکسی 
• لوله برق فلزی گالوانیزه 

تمامی این موارد را شما برای انجام سیم‌کشی ساختمان در حال ساخت می‌توانید استفاده کنید. فقط توجه داشته باشید که اگر ساختمان شما دارای مهندس ناظر است، حتما باید از لوله های PVC و نسوز استفاده کنید که دارای کد استاندارد باشند.

لوله های برق پلی آمید

این لوله ها همانطور که از اسمشان پیداست، از جنس پلاستیک پلی آمید بوده و دارای انعطاف پذیری بالا، خاصیت نشکن بودن و قیمت بسیار ارزان هستند که توسط کارخانجات زیادی در ایران تولید می‌شوند. در صورتی که شما مهندس ناظر داشته باشید، اجازه بکار بردن این لوله را در ساختمان نخواهید داشت.

لوله برق پلی اتیلن

این لوله ها که از جنس پلی اتیلن هستند، وزن و استقامت بسیار بالایی دارند. استفاده از این لوله های برق مزیت های بسیار زیادی داشته که می‌توان به مقاومت بسیار بالا، قیمت بسیار مناسب، دارای استاندارد و … اشاره کرد. تنها کارخانه ای که موفق به اخذ استاندارد لوله های پلی اتیلن برق شده است، کارخانه آسمان سمنان بوده که تمامی اطلاعات مربوط به استاندارد را بر روی لوله درج کرده است. معمولا از این لوله در ساختمان های بتنی استفاده می‌شود.

لوله برق PVC خم گرم

این لوله ها از مواد خام PVC تشکیل شده و کاملا نسوز هستند. استفاده از این جنس لوله در ساختمان های شهری اجباری بوده و شما باید اقدام به خرید لوله برق PVC استاندارد جهت لوله کشی برق ساختمان خود کنید. از ویژگی های این لوله برق می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• دارای کد استاندارد
• مقاومت مناسب
• نسوز بودن
• شکنندگی بالا
• انعطاف پذیری بسیار پایین

لوله برق UPVC خم سرد

این لوله ها نیز مانند لوله های PVC خم گرم، کاملا نسوز هستند و تنها تفاوت منحصربفرد آنها در میزان مقاومت و شکنندگی آن است. بنابراین از مزیت های لوله برق خم سرد می‌توان به مقاومت بسیار بالا و شکنندگی بسیار پایین آن اشاره کرد.

لوله خرطومی نسوز PVC

لوله های خرطومی برق نسوز، از مواد اولیه PVC ساخته شده اند و به اصطلاح نسوز نامیده می‌شوند. عبارت نسوز به معنای این است که اگر در معرض شعله آتش قرار گیرد، شعله ور نخواهد شد و با خاموش شدن آتش، سوختن PVC نیز تمام می‌شود. از ویژگی های این خرطومی برق می‌توان موارد زیر را نام ببریم:

• انعطاف پذیری بالا
• مقاومت بالا و مناسب
• بدون کد استاندارد
• مناسب برای مسیر های پر پیچ و خم

لوله خرطومی پلی آمید

این خرطومی ها با توجه به مواد گرانولی پلی آمید ساخته می‌شوند که معمولا برای انجام امور برق کشی در سقف و مسیر های سخت استفاده خواهند شد. تفاوت این خرطومی با خرطومی برق نسوز در این است که خاصیت نسوز بودن نداشته و از شکنندگی بسیار پایینی برخوردار است.

لوله خرطومی فلکسی

لوله های فلکسی از خانواده لوله های خرطومی برق هستند که دارا ویژگی های منحصربفرد خود هستند. این لوله ها دارای دو لایه فلزی و پلاستیک PVC بوده تا علاوه بر حفظ امنیت، کیفیت برق را با بالاترین کیفیت ممکن انتقال دهد.

لوله برق فلزی گالوانیزه

لوله فولادی سخت گالوانیزه به عنوان ایمن ترین و محافظ ترین شکل راه آهن الکتریکی شناخته می شود. مهم است که مجرای فولادی حفاظت فیزیکی/مکانیکی عالی برای سیم‌کشی فراهم کند و همچنین به عنوان سپر زمین عمل کند، EMI (تداخل الکترومغناطیسی ناشی از انتشار میدان) را کاهش داده و هرگونه اثر RFI خارجی (تداخل فرکانس رادیویی) را به حداقل برساند. همچنین به عنوان یک هادی زمین تجهیزات در مدار عمل می کند، در نتیجه نیازهای سیم کشی را کاهش می دهد و نصب را ساده می کند. لوله فولادی را می توان در داخل و خارج از منزل، در مکان های خشک یا مرطوب، در معرض یا پنهان، در تمام شرایط جوی و در مکان های خطرناک نصب کرد.

نکات مهم در هنگام لوله کشی برق ساختمان

اصول بسیار زیادی در امر لوله کشی وجود دارد که باید به آنها توجه ویژه ای داشته باشید. در زیر ما مهم ترین اصول استاندارد را جمع آوری کرده تا میزان خسارات و آسیب را به حداقل برسانید:

• لوله کشی برق در قسمت های توکار ساختمان به صورت مورب صحیح نیست.
• عدم استفاده از زانو و سه راهی در قسمت های توکار ساختمان
• در قسمت های روکار ساختمان با استفاده از بست های دو پیچه، مانع برخورد لوله با دیوار شوید.
• لوله های برق هنگام نصب باید خالی باشند و سیم کشی در آن ها باید بعد از نصب انجام شود.
• اجرای لوله کشی برای پریزهای برق در کف به صرفه تر از لوله کشی در سقف است. زیرا شیار زنی و سیم کمتری استفاده می شود.
• در محل هایی که به لوله هایی با طول بلند نیاز دارید، از بوشن ها برای اتصال آن ها به یکدیگر استفاده کنید.
• کلیه لوله کشی های برق توکار ساختمان به وسیله لوله های سخت PVC انجام شود. زیرا از نظر هزینه نسبت به لوله های پلی اتیلن مقرون به صرفه تر هستند.
• انتهای کار جهت جلوگیری از شکستن و ضربه دیدن لوله ها از کف ماهیچه کشی استفاده شود.
• هنگام اتصال لوله ها به یکدیگر به وسیله زانو، ضروریست از نوار چسب مناسب استفاده شود، تا لوله ها به یکدیگر اتصالی محکم تر داشته باشند.
• در هنگام شیار زنی باید دقت داشته باشید که بیشتر از نصف ضخامت دیوار کنده کاری نشود.

سخن آخر

ما در این مقاله سعی کردیم تا تمامی مباحث مربوط به لوله کشی برق ساختمان را مطرح کنیم، امیدواریم که توانسته باشیم به شما در این موضوع کمکی کرده باشیم. ممنونیم که تا به اینجا همراه آسمان سمنان بودید.